โบราณสถานทวารวดีโคกเศรษฐี
เพชรบุรี
แหล่งโบราณคดีทวารวดีอายุกว่า 1,000 ปี เชิงเขานางพันธุรัต ฐานสถูปอิฐดินเผาขนาดใหญ่ หลักฐานการตั้งถิ่นฐานโบราณเชื่อมโยงดินแดนโพ้นทะเล
Know
the Asset
โบราณสถานทวารวดีโคกเศรษฐี คือ แหล่งโบราณคดีอายุกว่า 1,000 ปี (ยุคทวารวดี) ตั้งอยู่เชิงเขานางพันธุรัตบนแนวสันทรายเก่า โดดเด่นด้วยฐานสถูปอิฐดินเผาขนาดใหญ่ที่สะท้อนวิศวกรรมสถาปัตยกรรมยุคแรกเริ่ม และเป็นหลักฐานสำคัญของการตั้งถิ่นฐานในสมัยโบราณที่เชื่อมโยงกับดินแดนโพ้นทะเล ประมาณปี พ.ศ. 2528 ชาวบ้านเล่าว่ามีการลักลอบขุดเจาะทำลายโบราณสถานแห่งนี้เพื่อหาทองคำตามลายแทง โดยขุดเจาะตอนกลางและตอนบนขององค์โบราณสถาน ในการขุดครั้งนั้นพบประติมากรรมปูนปั้นเป็นจำนวนมาก มีทั้งเทวรูป พระพุทธรูป นางระบำ รูปสัตว์หิมพานต์ ช้าง และมกร แต่ปูนปั้นเหล่านั้นถูกนำไปทุบทำลายเพราะเชื่อว่าอาจมีทองคำบรรจุอยู่ภายใน เมื่อไม่พบทองจึงนำกลับมาถมคืนไว้ในบริเวณกลางโบราณสถานที่ขุดไว้ ปูนปั้นบางส่วนที่รอดจากการทุบทำลาย ถูกนำไปเก็บรักษาไว้ที่สำนักสงฆ์ทุ่งเศรษฐี อำเภอชะอำ, พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนครคีรี อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี, วัดบรรพตาวาส (วัดเขากระจิว) อำเภอท่ายาง จังหวัดเพชรบุรี และโรงงานเถ้าฮงไถ่ อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี (คุณชาญชัย สุภาณิชวรภาชน์) ปัจจุบันเป็นโบราณสถานร้าง องค์เจดีย์ปกคลุมด้วยวัชพืช
Hidden Values
สะท้อนศักยภาพที่แท้จริง
- เป็นบันทึกทางธรณีวิทยา ที่แสดงการเปลี่ยนผ่านของชายฝั่งทะเลโบราณ และได้รับอิทธิพลจากระบบนิเวศเขาหินปูนผืนเดียวกับวนอุทยานเขานางพันธุรัตที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว
- ทั้งพืชพรรณทนแล้งที่ขึ้นบนเขาหินปูน และสภาพธรณีสัณฐาน
- ฐานสถูปอิฐดินเผาขนาดใหญ่ที่ยังคงรูปให้เห็นแม้ถูกขุดเจาะตอนกลางและตอนบน สะท้อนเทคนิคการก่ออิฐของช่างทวารวดี
- แสดงถึงความเป็นศาสนสถานของชุมชนที่สร้างขึ้นตามรูปแบบสถาปัตยกรรมในวัฒนธรรมทวารวดี
- สถูปเจดีย์นอกจากถูกใช้เป็นที่เคารพสักการะในสมัยโบราณแล้วยังใช้เป็นจุดสังเกตในการกำหนดตำแหน่งการเดินทางทั้งทางบก และทางนำ้ในสมัยอดีต
- ประติมากรรมปูนปั้นประดับสถูป ทั้งเทวรูป พระพุทธรูป นางระบำ สัตว์หิมพานต์ ช้าง และมกร ปัจจุบันกระจายเก็บอยู่ 4 แห่งใน 2 จังหวัด
- มีตำนานเชื่อมโยงกับวรรณกรรมท้องถิ่นเรื่อง “สังข์ทอง” เกี่ยวกับเทือกเขาว่าเป็นร่างของนางพันธรัตทอดกายนอนอยู่
- นิทานปรัมปราเกี่ยวกับเศรษฐีผู้สร้างเจดีย์เพื่อซ่อนทองขำ (นำไปสู่การถูกลักลอบขุดทำลายสถูปโคกเศรษฐีอยู่บ่อยครั้ง)
- ความเชื่อเรื่องลายแทงขุมทองที่นำไปสู่การขุดทำลายเมื่อราว พ.ศ. 2528 และการทุบปูนปั้นเพื่อค้นหาทองคำที่เชื่อว่าบรรจุอยู่ภายใน
- ความเหมาะสมของสภาพที่ตั้งของชุมชนโบราณโคกเศรษฐีที่สามารถติดต่อกับชุมชนอื่น ๆ ได้สะดวกทำให้ชุมชนพัฒนาเติบโตเป็นปึกแผ่น และเป็นศูนย์รวมศรัทธาของชุมชน
Related Assets
เชื่อมโยงกัน
